رشته فیزیک پزشکی یکی از رشته های علوم پزشکی می باشد .در این بخش از سایت هیپوفیز می توانید اطلاعات کاملی درباره این رشته بدست آوردید.اگر می خواهید برای شرکت در آزمون کارشناسی ارشد فیزیک پزشکی  آماده شوید پیشنهاد می کنم ابتدا اطلاعات این صفحه از سایت را مطالعه کنید.

 

 فیزیک پزشکی

فيزيك پزشكي عبارت از كاربرد اصول و روش هاي فيزيكي در تشخيص و درمان بيماري است. مقطع كارشناسي ارشد ناپيوسته فيزيك پزشكي، رشته اي از علوم طبيعي با گرايش فني است كه طي آن دانشجو در يك دوره آموزشي تئوري و عملي با زير شاخه هاي مختلف اين رشته و كاربرد آنها در بخش هاي تشخيصي و درماني آشنا شده و با آخرين اصول علمي و روش هاي رايج در اين علم به ارائه خدمات آموزشي و پژوهشي و خدمات درماني مي پردازد.

 

کاربرد رشته فیزیک پزشکی

رشته فيزيك پزشكي به معني كاربرد فيزيك در حرفه پزشكي است، مانند راديوگرافي ، سونوگرافي ، بينايي‌سنجي و غيره. چون بيوفيزيك به معني فيزيك حيات است، رشته فيزيك پزشكي درباره فيزيك حيات بشر بحث مي‌كند. مانند گردش خون ، آناتومي گوش ، آناتومي چشم و غيره. از طرفي بكارگيري اصول و قوانين اين گروههاي علمي در طرح‌ريزي و يا ساختن يك سيستم ، به ترتيب مهندسي پزشكي و بيومهندسي ناميده مي‌شود.
تاسيس دوره‌هاي آموزشي مهندسي پزشكي و بيومهندسي از ضروريات يك جامعه پشرفته است. از طرف ديگر ، آموزش فيزيك و بيوفيزيك پزشكي ، مقدم بر آموزش تكنولوژي و يا مهندسي پزشكي است. به عبارت ديگر ، مي‌توان چنين بيان كرد كه رشته فيزيك پزشكي ، ابزاري بسيار قوي و قدرتمند است كه مي‌تواند در اختيار پزشكان و مهندسان پزشكي قرار گيرد. در واقع در ساير رشته‌هاي مهندسي نيز تقريبا همين شرايط حاكم است. به‌عنوان مثال ، در فيزيك الكترونيك ساختار قطعات الكترونيكي به ‌دقت مورد بررسي قرار مي‌گيرد. حال آنكه در مهندسي الكترونيك بيشتر كاربرد اين قطعات مورد تاكيد قرار مي‌گيرد.

 

شرايط و نحوه پذيرش در مقطع کارشناسی ارشد فیزیک پزشکی

شركت كنندگان در آزمون ورودي دوره كارشناسي ارشد فيزيك پزشكي علاوه بر دارا بودن شرايط عمومي گزينش مصوب شوراي عالي برنامه ريزي بايد حداقل داراي مدرک كارشناسي از يكي از دانشگاه هاي معتبر داخل يا خارج از كشور در رشته هاي (فیزیک، تکنولوژی پرتو شناسی، تکنولوژی پزشکی هسته ای،    تكنولوژي پرتو درماني ( راديوتراپي)،  بينايي سنجي،   مهندسي پزشكي ( كليه گرايش ها)،  بيو فيزیک،اعضاي مصنوعي و وسايل كمكي،علوم آزمايشگاهي، مهندسي هسته اي ( گرايش پرتو پزشكي) باشند.

آینده کاری فارغ تحصیلان فیزیک پزشکی

فیزیک پزشکی امروزه شامل  علوم و فناوری های متفاوتی می شود و دربرگیرنده موضوعات و مباحث متعددی از رادیوبیولوژی گرفته تا پردازش سیگنال می باشد. براین اساس نمی توان  مرزهای معین و مشخصی را برای آن تعریف کرد. اما غالبا ارشد فیزیک پزشکی را می توان به سه دسته متفاوت طبقه بندی کرد:

 

1) تصویر برداری تشخیصی

در این شاخه از فیزیک پزشکی، با کاربردهایی همچون سی تی اسکن، ام آر آی (تصویربرداری تشدید مغناطیسی)، سونوگرافی، ماموگرافی، فلوروسکوپی، و رادیوگرافی معمولی میتوان سر و کار داشت. طراحی و ضمانت کارکرد صحیح (accreditation) و کنترل کیفیت (Quality Control) اینگونه دستگاهها بر عهده ی فیزیکدانهای پزشکی می‌باشد.

 

2)رادیوتراپی

در پزشکی معضلات زیادی (بطور مثال بسیاری از سرطان‌ها) را می‌توان نام برد که توسط پرتوزایی (گاما، الکترون، پروتون، و نوترون) معالجه و یا حتی مداوا می‌شوند. مسئولیت عملکرد و تضمین کارکرد (Quality Control and Accreditation) اینگونه سیستم‌ها بر عهده متخصص رادیو تراپی است. در فرم نوین، متخصصین این رشته اغلب بر روی و یا با دستگاههای پرتوزایی نظیر چاقوی گاما، سایبر نایف، پروتون درمانی، لیناک، و یا توموتراپی مطالعه و سر و کار دارند.

 

3) فیزیک بهداشت

در این شاخه از فیزیک پزشکی بر روی مباحثی تمرکز می‌شود که سر و کار با محاسبات کنترل کیفیت (Quality Control) و بویژه دوزیمتری و شرایط محافظت از پرتوهای یونیزان (Radiation Protection) در محیط‌های متفاوت دارد. طراحی سیستمهای حفاظتی در بخش‌های رادیوتراپی و پرتوافکن در بیمارستان‌ها، وضع قوانین و پروتکل‌های کار با رادیوایزوتوپ‌های گوناگون و ضایعات هسته‌ای در سطح کشوری، و حتی مسئولیت ضمانت سیستم‌های پوششی (Shielding calculations) و حفاظتی راکتورهای هسته‌ای از وظایف متخصصین فیزیک بهداشت می باشد.

 

 

منابع وزارت بهداشت برای آزمون ارشد رشته فیزیک پزشکی

 

1- فیزیک عمومی:

کتاب فیزیک (جلداول مکانیک)(جلد دوم صوت و ترمودینامیک)(جلد سوم مغناطیس)(جلد چهارم مبانی نور و فیزیک نوین) تالیف هالیدی رزنیک آخرین چاپ

2- ریاضی عمومی:

کتاب حساب دیفرانسیل و انتگرال و هندسه تحلیلی تالیف جرج توماس آخرین چاپ؛ کتاب حساب دیفرانسیل و انتگرال و هندسه تحلیلی تالیف لوپی لیت هولد آخرین چاپ

 

3- فیزیولوژی و آناتومی:

کتاب فیزیولوژی گایتون؛ کتاب آناتومی به زبان ساده تالیف دکتر محمدرضا نیک روش و دکتر حسین رضایی آخرین چاپ؛
The Anatomy and Physiology Learning System ,Editor: Applegate

4- فیزیک پرتوها:

کتاب فیزیك تشعشع و رادیولوژی تالیف جونز ؛ ترجمه دكتر نجم آبادی
کتاب فیزیك پزشكی تألیف دكتر تكاور و ساغری
کتاب پرتوهای یون ساز یوشانگ
1 – DAVID J DAWSET, PATRICK A KENNY, EUGEN JOHNSTON. THE PHISICS OF DISAGNOSTIC IMAGING, LATEST EDITION, CHAPMAN & HALL MEDICAL.
2 – JERROLD T BUSHERG, J ANTHONY SLEBERT, EDWIV M LEIDHOLDT JR, JOHN M. BOONE. THE ESSENTIAL PHISICS OF MEDICAL IMAGING. LATEST EDITION, LOPPINCOTT WILLIAMS & WILKINS.
3 – THOMS S CURRY, HAMS E DOWDEY, ROBERT C MURRY. CHERISTENSENS PHISICS OF DIAGNOSTIC RADIOLOGY, LATEST EDITION, LOPPINCOTT WILLIAMS & WILKINS

5- فیزیک هسته ای و اتمی:

کتاب آشنایی با فیزیك هسته ای (جلد 1)؛ تألیف: کنت کرین، ترجمه ابراهیم ابوکاظمی، منیژه رهبر،
کتاب فیزیک جدید تألیف: کنت کرین ترجمه: منیژه رهبر، بهرام معلمی، آخرین چاپ

6- رادیوبیولوژی:

کتاب رادیولوژی برای رادیولوژیستها – پرفسور اریك جی هال ترجمه دكتر لطف علی مهدی پور
کتاب حفاظت عملی در برابر تشعشع و رادیوبیولوژی كاربردی – دكتر استیفن داود Dvvd – ترجمه دكتر حسین مزدارانی

7- بیولوژی:

کتاب Molecular cell biology آخرین ویرایش -لودیش و همكاران

8- زبان عمومی:

anderson a. active skills for reading (vols. 1-4). usa thompson. 2008
kirn e. and hartman p. interaction reading. mcgraw-hill. 2007
a j. kafshgar soote m. and zolghadri m. english for the students of medicine
shokrpour n. and mehbudi a. improving reading skills. tehran jangal publications

 

 

رشته های مجاز برای شرکت در آزمون ارشد فیزیک پزشکی

کارشناسی فیزیک، بیوفیزیک

فیزیک مهندسی

پرتودرمانی

رادیولوژی

بینایی سنجی

فیزیوتراپی

اعضای مصنوعی

مهندسی پزشکی

علوم آزمایشگاهی

مهندسی پزشکی گرایش پرتوپزشکی و راکتور

تکنولوژی پزشکی هسته ای

 

آینده تحصیلی رشته فیزیک پزشکی

رشته فیزیک پزشکی در 2 مقطع کارشناسی ارشد و دکتری در ایران پذیرش دارد. فارغ التحصیلان رشته فیزیک پزشکی می توانند در رشته های زیر برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری رشته فیزیک پزشکی اقدام نمایند:

وزارت علوم:

دکترای زیست شناسی سلولی مولکولی (کلیه گرایش ها)،

وزارت بهداشت:

دکترای رشته فیزیک پزشکی

مهندسی بافت

مهندسی پزشکی (بیوالکتریک)

نانوفناوری پزشکی، انفورماتیک پزشکی (مجاز برای تمامی رشته های ارشد علوم پزشکی)

سلامت در بلایا و فوریتها (مجاز برای تمامی رشته های ارشد علوم پزشکی)

سلامت و رفاه اجتماعی (مجاز برای تمامی رشته های ارشد علوم پزشکی)

اپیدمیولوژی (مجاز برای تمامی رشته های ارشد علوم پزشکی)

مددکاری اجتماعی (مجاز برای تمامی رشته های ارشد علوم پزشکی به شرط داشتن کارشناسی مددکاری)

گفتار درمانی (مجاز برای تمامی رشته های ارشد به شرط داشتن کارشناسی گفتار درمانی)

 

شرایط کار  رشته فیزیک پزشکی در ایران

در کشورهای توسعه یافته جهان، علاوه بر فعالیت در حوزه آموزش و پژوهش، دانش آموختگان ارشد رشته فیزیک پزشکی با عنوان «فیزیسیست بالینی» سال هاست در بخش های پرتودرمانی، پزشکی هسته ای و تصویربرداری در کنار متخصصان پزشکی و کارشناسان، بر اساس الزامات قانونی و با ردیف های استخدامی خاص خود نقشی کلیدی را ایفا می کنند.

بنابراین می توان با ایجاد زمینه های استخدام دانشجویان این حوزه به عنوان «فیزیسیست» در بخش های بالینی مانند رادیوتراپی (پرتودرمانی سرطان)، پزشکی هسته ای و رادیولوژی، همچنین ایجاد فرصت مناسب برای به کارگیری دانش دست اندرکاران و دانش آموختگان ارشد رشته فیزیک پزشکی در امر حفاظت در برابر پرتوها در دانشگاه های کشور به عنوان مسئول فیزیک بهداشت کل و گسترش فرصت های کسب مهارت حرفه ای در بخش های بالینی با راه اندازی دوره های مدون مهارت بالینی و حرفه ای فیزیسیست بالینی در زیرشاخه های مختلف این رشته، زمینه های بهره مندی هرچه بیشتر از دستاوردهای رشته فیزیک پزشکی را در سلامت عمومی جامعه فراهم آورد.

 

رابطه شاخه های فیزیک پزشکی با یکدیگر:

۱. روشهای تصویرسازی مولکولی، پت اسکن، اسپکت، و غیره
۲. براکیتراپی و دیگر روشهای پرتودهی از داخل
۳. روشهای ترکیبی همانند درمان با هدایت تصویری
4.فیزیک بهداشت و محافظت از پرتو، و نیز مباحثی از دزیمتری و رادیوبیولوژی

 

وجه تمایز با مهندسی پزشکی:

 

از لحاظ علمی و آموزشی:

مرزهای مشخصی بین رشته مهندسی پزشکی و رشته فیزیک پزشکی نمیتوان تعیین کرد و اغلب بین این دو (و نیز رشتههای دیگر) طبیعتاً اشتراکات زیادی وجود دارد. اما شاید بتوان گفت که رشته فیزیک پزشکی اساساً یک علم کاربرد در حرفه پزشکی است.

از یک دیدگاه می توان پژوهش و توسعه در مهندسی پزشکی را مسبب پیشرفت سریع تکنولوژی و افزایش روزافزون دستگاههای تخصصی در بیمارستانها و کلینیکها دانست. بطور مثال، متخصصین مهندس کسانی هستند که کدهای برنامه های نرم افزاری الگوریتم های پویشگر ام آر آی را نوشته، مدارهای الکترونیکی قطعه ای از یک دستگاه ماموگرافی را طراحی کرده، و یا پژوهش در ساخت تجهیزات بهتر و پیشرفته تری برای سنجش گلوکز انجام می دهند. اما متخصص رشته فیزیک پزشکی کسی است که کارایی همان الگوریتم جدید پویشگر ام آر آی را برای کاربرد معینی مثل مثلا تصویر برداشتن از دیواره های کرنری قلب می آزماید، یا تلاش برای یافتن روشی بهتر برای ماموگرافی سینه در هنگام پرتودرمانی (مثلا با کم و زیاد کردن انرژی یا جریان پرتوها و یا ابداع شیوه ای جدید) انجام می دهد، و یا سعی در بکارگیری تجهیزات جدید سنجش گلوکز برای پاسخ دادن به سوالات علمی در ماهیچه های بدن می کند.

 

مهم ترین تفاوت رشته فیزیک پزشکی و مهندسی پزشکی

در حالیکه تمرکز مهندسی پزشکی روی تکنیک، بهبودسازی، و فناوری خودِ تجهیزات پزشکی و تحقیقات مربوط به آن است، رشته فیزیک پزشکی یک «دانش انتقالی» و یک «حرفه کاربردی»محسوب میگردد. در واقع فیزیک پزشکی با استفاده از فناوری بدست آمده از مهندسی پزشکی، سعی در پاسخ گفتن به پرسشهایی دارد که محتاج درک همزمان عمیقتری از علم فیزیک و آناتومی و فیزیولوژی بدن انسان دارد. برای همین است که رشته فیزیک پزشکی اغلب در زمره رشته های پایه پزشکی و در نتیجه از زیرشاخه های دانشکده های علوم پزشکی محسوب می گردد.

 

 

وجه اشتراک رشته فیزیک پزشکی و مهندسی پزشکی ازلحاظ اشتغال

بر خلاف لحاظ علمی که در آن بین رشته مهندسی پزشکی و رشته فیزیک پزشکی اشتراکات متعددی وجود دارد، در کشورهای پیشرفته از لحاظ اشتغالی بین این دو فرق های مشخص و معینی وجود دارد.

انجمن فیزیک پزشکی آمریکا اشتغال در رشته فیزیک پزشکی را حول سه محور تعریف کرده:

1. خدمات بالینی در محیط های بیمارستانی و مراکز درمانی
2. پژوهش
3. آموزش و تدریس رزیدنت ها و نیروهای جدید
محور اول (خدمات بالینی) نوعی اشتغال است که فقط یک فیزیکدان پزشکی قادر و (از لحاظ قانونی) مجاز به آن میباشد، و دیگر متخصصین رشتههای دیگر (همانند مهندسین پزشکی و غیره) برای اشتغال در این حرفه نیاز به تحصیلات (دوره رزیدنسی) و مجوز ویژه (مثلا اخذ گواهینامه بورد رادیولوژی آمریکا) دارند.

 

رشته فیزیک پزشکی در ایران

پس از تاسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳، تدریس «فیزیک طبی» در دانشکده علوم پزشکی توسط محمود مرشدزاده آغاز گردید. «آزمایشگاه فیزیک پزشکی» درسال ۱۳۱۹ توسط دکتر فرهاد تاسیس شد و بالاخره در سال ۱۳۴۵ آزمایشگاه فیزیک پزشکی از نظر اداری به گروه تبدیل و دکتر منوچهریان مدیریت گروه را عهدهدار شدند.

امروزه در ایران، رشته فیزیک پزشکی رشته ای کمتر شناخته شده محسوب میگردد که هم اکنون در دانشگاههای زیر ارائه میگردد:
• دانشگاه علوم پزشکی تهران
• دانشگاه علوم پزشکی شیراز
• دانشگاه علوم پزشکی مشهد
• دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
• دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپوراهواز
• دانشگاه علوم پزشکی تبریز
• دانشگاه علوم پزشکی یزد
• دانشگاه علوم پزشکی ایران
• دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
• دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

 

رشته فیزیک پزشکی در خارج از ایران

مرکز سرطان ام. دی. اندرسون دانشگاه تگزاس یکی از مراکز بالینی دانشگاهی برتر در رشته فیزیک پزشکی در جهان است، که مورد تایید کمیسیون کمپپ میباشد. این دانشگاه نخستین مرکز بالینی سرطان جهان به روش پروتوندرمانی را تاسیس نمود.
در کره جنوبی، ایرلند، ایالات متحده آمریکا و کانادا دورههای آموزشی رشته فیزیک پزشکی به سوی یک ساختار منسجم و مشترک پیش میروند. در این کشورها میتوان با داشتن کارشناسی ارشد رشته فیزیک پزشکی و یا دکترای رشته فیزیک پزشکی مشغول به کار شد. هماکنون در ۴ ایالت نیویورک، فلوریدا، هاوایی، و تگزاس، داشتن مدرک قبولی از سازمان بورد رادیولوژی آمریکا جهت کار در کلینیک برای متخصصین فیزیک پزشکی اجباری است. ایالات دیگری نیز در حال اتخاذ چنین سیاستی هستندو رفته رفته این سیاست آموزشی-اشتغالی در آینده در تمام آمریکا و کانادا عمومی خواهد شد.

 

آمار و ارقام و میزان درآمد در رشته فیزیک پزشکی

تخمین زده میشود که در جهان، نزدیک به ۱۸۰۰۰ نفر در رشته فیزیک پزشکی مشغول به کار هستند. در آمریکا ، ۷۸٪ متخصصین رشته فیزیک پزشکی در گرایش رادیوتراپی قرار دارند، در حالیکه این رقم برای گرایش تصویربرداری ۱۶٪، برای پزشکی هستهای ۳٪ و برای فیزیک بهداشت و محفاظت ۲٪ است.
همچنین ۷۸٪ آنها در محیطهای بالینی (بیمارستانها، کلینیکها، و غیره)، ۹٪ در محیطهای آکادمیک (پستهای دانشگاهی)، و ۴٪ تحقیقات (موسسات پژوهشی و دانشگاهها) قرار دارند.
میانگین درآمد متخصصین رشته فیزیک پزشکی بر طبق پرسشنامه انجمن فیزیک پزشکی آمریکا از شاغلین آمریکا و کانادا در سال ۲۰۰۹ به عمل آمد برای مقطع کارشناسی ارشد فیزیک پزشکی تا دکتری فیزیک پزشکی بین 118 هزار تا 130 هزار دلار آمریکا بوده است.

 

فیزیک پزشکی

پکیج ویدئویی جامع درس و نکته آمادگی کارشناسی ارشد پزشکی
80%
تخفیف

پکیج جامع درس و نکته زبان ارشد وزارت بهداشت

 پکیج آموزشی حل تشریحی سوالات زبان عمومی وزارت بهداشت امروزه با توسعه تحصیلات تکمیلی و افزایش تعداد افراد خواهان ورود…

17
73,000 تومان
پکیج ویدئویی حل تشریحی آزمون کارشناسی ارشد فیزیک پزشکی
80%
تخفیف

پکیج حل تشریحی آزمون ارشد فیزیک پزشکی

در این دوره آموزشی می توانید به صورت تشریحی با روش حل دفترچه سوالات ارشد فیزیک پزشکی که توسط اساتید و رتبه برترهای دانشگاهی تدریس می شود آشنا شوید.

50
55,000 تومان
حل تشریحی 4 دوره آزمون زبان ارشد پزشکی
80%
تخفیف

حل تشریحی 4 دوره آزمون زبان ارشد پزشکی

در این دوره آموزشی می توانید به صورت تشریحی با روش حل دفترچه سوالات ارشد بهداشت محیط که توسط اساتید و رتبه برترهای دانشگاهی تدریس می شود آشنا شوید.

200
26,000 تومان

درس و نکته زبان ارشد وزارت بهداشت

این ویدئوی آموزشی به بررسی نکات کنکوری از سال 92 تا 97 پرداخته که شامل Reading, Grammar, Vocabulary می شود و به حل تشرحی گلچینی از سوالات این 5سال پرداخته است تا داوطلبانی که قصد شرکت در کنکور ارشد را دارند بتوانند به صورت تشریحی با حل سوالات کنکور زبان عمومی آشنا شوند و درصد قبولی خود را در این درس بالا ببرند.

144
165,000 تومان